Onze sanshō- of sansho peper uit Wakayama is ontegenzeggelijk één van de betere sanshō's. Om de subtiele munt- en citrussmaak goed tot hun recht te laten komen zijn de iets bittere, olierijke zaadjes verwijderd.

In afwachting van oogst najaar 2026. Sinds 2024 is de prijs van sansho enorm gestegen, het aantal leveranciers van  sansho van Japanse bodem is sterk geslonken, het aanbod beperkt. Consumentenprijzen in Europa van € 1.500 en hoger (!) per kilogram zijn geen uitzondering meer. De inkoopprijs blijft alsmaar stijgen, mede door een chronisch gebrek aan arbeidskrachten in Japan.  De verkoop van sansho hebben we daarom sinds 2024 op 'hold' gezet, in afwachting van ruimer aanbod en aanvaardbaarder prijzen, mochten die er komen. Het spijt ons zeer.

De sanshō of Japanse peper is familie van de Chinese Szechuanpeper en de Nepales timur, maar anders als van deze twee broertjes of zusjes uit het Geelhoutgeslacht (Zanthoxylum) worden van sanshō-boom ook de bladeren, de bloemen en de scheuten gegeten. Sanshō betekent overigens bergpeper.

Sanshō-peper wordt al duizenden jaren als specerij gebruikt, vermoedt men, want sluitend bewijs daarvoor is er niet. Het werd gedurende het Nara-tijdperk in de achtste eeuw naruhajika genoemd, en gebruikt als medicijn voor de behandeling van diarree. Het zou nog lang vooral medicijn gebruikt worden. Pas in het Kamakura-tijdperk (1185 tot 1333 na Christus) zou het door de samoerai weer als specerij gebruikt zijn, tijdens de jacht. Uit die tijd dateert unagi, een gerecht van zoetwaterpaling met sanshō-peper.

Het is nu een prominente specerij, zelfs één van de weinige specerijen in de Japanse keuken. De onrijpe groene besjes worden sanshō-no-mi genoemd. Deze zijn scherper en aromatischer dan de rode sansho. De eerste groene sanshō's verschijnen vanaf mei op de markt, de rode in oktober. 

Eén van de eerste bereidingen met sanshō ooit is beschreven in het Okusa kookboek uit de vijftiende eeuw. Een palinggerecht. Paling zou men in Japan sindsdien altijd met sanshō bereiden of in het uiterste geval met shichimi tõgarashi (zeven-kruiden-poeder). 

In Japan eet men de bessen (vers en gedroogd), de bladeren en de jonge uitlopers. Dat is in de meeste andere Aziatische landen niet het geval. De onrijpe groene bessen zijn heel populair vanwege hun smaakpalet en scherpte. De rode besjes zijn weliswaar duurder, maar worden vanwege hun meer uitgesproken citrussmaak door velen niet zo gewaardeerd als de groene, die sanshō-no-mi genoemd worden.

In de Japanse keuken gebruikt men door de bank genomen nauwelijks specerijen. Sanshō gebruikt men vrijwel altijd. Wanneer een Japanner 'onze' zwarte peper gebruikt, is hij daar zeer selectief in. Bijna alle zwarte peper in de Japanse keuken is afkomstig van Sarawak, het Maleisische deel van Borneo.

Onze sanshō-peper is geteeld, en komt uit Wakayama, sinds het einde van de 19e eeuw het kloppend sanshō-hart van Japan. Ze worden verbouwd door de vierde generatie van het  familiebedrijf Kaneichi, in 1880 opgericht door Yamamoto Katsunosuke. 

De unieke scherptebeleving van sanshol

Kenmerkend voor alle Zanthoxylumpepers, en dus ook voor sanshō is de tinteling die je ervaart op de punt van je tong door een stofje in de peper dat sanshool heet, genoemd naar de Japanse specerij. De scherpte wordt veroorzaakt door de amiden in de schil van het vruchtje: α-, β-, γ- en δ-sanshool, α hidroxy sanshool en β-hidroxy sanshool. Voor het verdovend effect zijn vooral γ sanshool en α hidroxy sanshool verantwoordelijk. De hoeveelheid α-hidroxy-sanshool in de besjes kan wel (ruim) 50 ‰ van het droog gewicht bedragen, van γ sanshool rond 5‰.

Gerijpte besjes zijn scherper dan de onrijpe.

De tinteling gaat gepaard met een lichte verdoving, gekscherend wel vergeleken met het proeven van een 9 volts batterij. Eén enkel besje is voldoende om dat te ervaren ! Deze somatosensatie, prikkeling door aanraking, is al eeuwenlang in gebruik als anestheticum in de tradionele medicijnkunst in Azië. De werking is heel complex en onderwerp van uitgebreide studies. Met name hydroxy-α-sanshol zou de tinteling veroorzaken, en er zijn zekere parallellen met de scherpte-beleving van capsaïcine, de scherpe stof in chilipeper, maar ook met menthol en mosterdolie. 

Geur en smaak

Sanshō is is een familielid van de citrus, wat je ervaart in een de geur die een mengeling is van grapefruit, citroen, sereh en rozenhout. Daar tussendoor proef en ruik je - heel licht - munt. Kenmerkend voor alle Zanthoxylumpepers, en dus ook voor sanshō is de tinteling die ervaart op de punt van je tong door een stofje in de peper dat sanshool heet, genoemd naar de Japanse specerij.

• linalyl acetaat, verantwoordelijk voor een plezierige citrus-, bergamot- en lavendelgeur,
• limoneen, de geur van citroenschil,
• citral, de geur van grapefruit,
• geraniol, rozengeur,
• geranyl acetaat, lavendelgeur.
• β-pinene, dennehars, en
• linalol, verantwoordelijk voor de geuren van rozenhout en koriander

Een rijpe bes bevat aanzienlijk meer linalol, geraniol en geranyl acetaat dan een groene bes. De aroma's ontwikkelen zich gedurende de rijping, 

Combinaties 

Sanshō peper combineert uitstekend met citrus (kafirblad, yuzu of sereh), kokos, koriander- en curryblad, miso en sojasaus.

Gebruik

Behalve voor gerechten met zoetwaterpaling - vergeet niet hoe zwaar het palingbestand onder druk staat - is sansho heerlijk bij wit en rood vlees, eend, vis en schaaldieren, (pijl)inktvis en desserts, vooral die met chocolade. Sanshō is een belangrijk ingrediënt in Shichimi Togarashi, Japan’s 7-kruiden specerij, en wordt gebruikt in Japanse noedel- en misogerechten.

Kenmerken:

• 100% gedroogde vruchtjes van de Zanthoxylum piperitum
• premium kwaliteit: max 5% zaad
• oorsprong: Wakayama, japan

Algemeen advies

• sanshō peper is de Szechuan peper voor de verfijnde keuken, en zowel koud als warm te gebruiken
• gebruik sanshō met mate, en voeg deze na of aan het eind van de bereiding toe
• geef de sanshō besjes de tijd om vocht kunnen op te nemen, zodat de smaak zich optimaal kan ontwikkelen

Bewaren:

• bewaar uw sansho peper in gesloten verpakking
• bij voorkeur bewaren op een donkere, droge en koele plaats
• tenminste houdbaar tot (n.v.t.)

Voorraadartikel

Vanwege ernstige leveringsproblemen is onze voorraad (nagenoeg) uitgeput. Wij wachten op dit moment op positief bericht vanuit Japan. Wilt u op de hoogte gehouden worden, laat dat ons dan s.v.p. weten.