‘Ken U zelf!’? Wat bezielt ons? Wie of wat heerst in onze binnenkamer?: Eros
als verpersoonlijking van de hartstocht, de overgave, het zinnelijke genot,
de roes? Of Psyché als belichaming van de ziel, het beschouwelijke, het
rationeel-schone?
In de roman ‘Hels en Hemels’ biedt schrijver Henk Swart tegenstrijdige
antwoorden op deze vragen door de lezer onder te dompelen in een
turbulente, gewelddadige tijd, de 16de en 17de eeuw. We leven mee met drie
hoofdpersonen die op de drempel van de volwassenheid wandelen en
wankelen tussen Eros en Psyché. Zijn het helden of antihelden?
In de eerste twee delen volgen we de coming-of-age van een jonge
16e-eeuwse schilder, Jan Swart van Groningen. We trekken met hem mee
door het Europa van toen, waar hij als schuchtere jongeling zich bezeert aan
gewelddadige, godsdienstige doordraverij. In deel drie ontmoeten we een
jonge Spaanse edelman die door een vrouwenaffaire zijn eer en reputatie
verliest en zich van zijn familie moet rehabiliteren door dienst te nemen in
het leger van Alva. Ten slotte belanden wij in deel vier (een thriller), in een
Sappemeers lusthof, Welgelegen waar de hoofdzonden hoogtij vieren, maar
waar uiteindelijk Eros’ gouden pijl van liefde overwint.
Deze roman, vol hemelse erotiek en helse seks, vol geloofswaanzin en
ideologische verblinding, vol machtswellust en zelfzucht, vol genegenheid
en naastenliefde, vol verdraagzaamheid en empathie, vol geschiedenis
en kunst, houdt ons een spiegel voor. De vier verhalen roepen ons op te
kiezen tegen het leugenachtige, tegen het lelijke, tegen het onwaarachtige,
voor het ware, het goede en het schone, voor mede-menselijkheid. Zoals een
Gronings gezegde luidt: ‘Aander luu binnen ook luu’ (Andere mensen zijn ook mensen).