Beknopte geschiedenis van de Nederlandse taal in Fryslân

De twee frisisten Reitze Jonkman (Fryske Akademy) en Arjen Versloot (UvA en RUG) richten zich in Het Friese ‘Nederduits’ nu eens niet in de eerste plaats op het Fries maar op die andere taal in Fryslân, die hier ook een lange geschiedenis heeft. Die lange geschiedenis komt ook naar voren in het gebruik van de naam ‘Nederduits’, die staat voor de verschillende benamingen die het door de eeuwen gekend heeft: Frankisch, Dietsch, Duutsch, Duitsch, Nederduitsch, Hollands en, tegenwoordig, Nederlands.

Met hun historische invalshoek op de taalsociologische en taalkundige ontwikkelingen sinds de vijfde eeuw van onze jaartelling brengen de auteurs nieuwe inzichten naar voren over de verhouding tussen het Nederlands en het Fries. Zo gaan ze uitvoerig in op de wijze waarop de historische verhouding tussen beide gezien werd, waarbij begrippen als ‘taal’ en ‘dialect’ contemporain anders beleefd werden dan tegenwoordig, bijvoorbeeld in het begin van de negentiende eeuw: ‘Allen [Nederlanders met inbegrip van de Friezen] spraken dezelfde taal, maar in onderscheiden dialekt.’ (Annaeus IJpeij, Beknopte geschiedenis der Nederduitsche tale in 1812). Ook wordt uitgebreid aandacht besteed aan de Nederlandse variëteiten als Stads(fries), die in een ander daglicht komen te staan dan vaak wordt gedacht.

Eerder verscheen van de beide auteurs Fryslân, land van talen (in een Friese, Nederlandse en Engelse versie) over de geschiedenis van het Fries.